Aşağıdaki türlere ayrılmaktadır;
· Kiremitli, bacalı, taştan yapılan kırsal alan evleri.
· İki veya üç katlı, ve “şahnışlı”(genellikle ‘bağdati’ tekniğiyle yapılan ahşap uzantı) kiremit çatılı, taştan evler.
· Zeytin hasatı döneminde yazlık ev veya barınak olarak kullanılan, zengin sınıfına ait kule veya hisarlar.
Provingen, Bavarya ve neoklasik mimari ritminde yapılan burjuva sınıfı malikaneleri. Geçen yüzyılda şehirlere hakim olan seçmecilik mimarisinin mükemmel örnekleridir. Bu evlerin tavan arası, memer dekorasyonu, mermer merdivenleri, resimli tavanları, duvar yazıları, taş döşemeleri, havuzları, ferforje parmaklıkları ve furuşları, sanatsal yönü güçlü demir yapıları, hatta heycelcikleri mevcuttu.
Bu yapıtlar (Tschiller’in öğrencileri olan) mimar Argiris Adalis ve İgnatios Vafiadis tarafından tasarlanmış ve inşa edilmiştir. Bu tür yapılara hem şehirde - Kioski, Surada – hem birçok köyde (Molivos, Petra, Moria, Plomari vs) rastlamak mümkündür.
Adanın tabiyatı mimari geleneğin “sarsıntıları” ile özdeştirilmektedir. Geçmiz çağ malikanelerinin görkeminin, geleneksel beldeler, Osmanlı dönemi kuleleri, neoklasik ve modern binalarla uyum içinde birarada var olduklarını göreceksiniz.
Bu evlerin çoğu adadaki burjuva sınıfının yazlık evleriydi. Bazılarında tavan ve duvarlarda Litra’nın öğrencisi Akrotiri’li Vasilios İtakisios, Maleas vb.gibi yerli ressamların resim motifleri vardır.
Bu malikanelerin inşasında kullanılan taş çoğu kez, Ayvalık körfezinin girişinde bulunan Sarmısak taş ocağından getirilmekteydi. Ayrıca, evlerin birçoğu, Mystegna’nın meşhur taşı olan İgnimbrit ile inşa edilmiştir.
Adadaki sanayi binaları da (tabakhaneler, sabun ve zeytin yağı atölyeleri vs.) etkileyicidir. Bunların birçoğu restore edilmiş olup, kültür veya edebiyat merkezleri olarak kullanılmaktadır (örneğin Mantamado, Agia Paraskevi, Polihnitos, Plomari’dekiler gibi).
Çimento ve aluminyum kasırgasının getirdiği kaçınılmaz ‘tahrip’ iyi ki bu güzel memleketin klasik güzelliğini gölgelemeyi başaramamıştır; her şeye rağmen etkileyicidir.
Mimarinin diğer unsurları şöyledir:
1) Antik yıllardan beri tanınmış olan “Lesvos yapısı”. Molivos’un merkezdi yolunda yapılan kazılarda mükemmel bir örnek görebilirsiniz.
2) Genellikle ovalarda bulunan “kules” isimli yazlık evler.
3) Zeytinlerin toplanması ve araçların depolanmasına hizmet veren, genelde zeytinliklerin içine inşa edilen “Damia” adındaki küçük tarım depoları.
4) Harika mimarinin başka bir unsuru, yerli lehçede “doşimedes” denilen kaldırımlar.